Category Archives: Ιστορία

Ο Ερατοσθένης, οι Άραβες και η ανακάλυψη της Αμερικής

 Στις αρχές του 9ου αιώνα, όταν ο αυτοκράτορας Καρλομάγνος δεν ήξερε ούτε το όνομά του να γράψει, στην αυλή του Χαλίφη Χαρούν αλ Ρασίντ στη Βαγδάτη Άραβες λόγιοι εξερευνούσαν και επέκτειναν τα όρια των μαθηματικών, της ιατρικής, της αστρονομίας και της γεωγραφίας.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 830 μΧ αστρονόμοι της αυλής του Χαλίφη αλ Μαμούν υπολόγισαν την περιφέρεια της γης στα 40.248 χλμ, πάρα πολύ κοντά στη σημερινή τιμή των  40.068 χλμ.

Βέβαια, 11 αιώνες νωρίτερα ο Ερατοσθένης την είχε εκτιμήσει στα 39.690 χλμ, μια απόκλιση της τάξης μόλις του 2%.

Το 15ο αιώνα στην Ισπανία, οι Δυτικοί λόγιοι γνώριζαν πως η γη είναι σφαιρική, εκτιμούσαν όμως πως η περιφέρειά της ήταν περίπου το ένα τρίτο της πραγματικής, στηριζόμενοι κυρίως σε λανθασμένους υπολογισμούς του Στράβωνα.

Ο Κολόμβος κατάφερε τελικά να πείσει την Ισαβέλλα να του χρηματοδοτήσει το ταξίδι προς τα Δυτικά για τις Ινδίες. Ποιος ξέρει όμως ποια θα ήταν η απόφαση αν ο Κολόμβος ή η Ισαβέλλα γνώριζαν τις εκτιμήσεις των Αράβων σχεδόν 7 αιώνες νωρίτερα και εκτιμούσαν πως το ταξίδι δυτικά για τις Ινδίες δε θα είχε μήκος 6.300 χλμ όπως νόμιζαν αλλά 22.000 χλμ.

 

Σχολιάστε

Filed under Επιστήμη, Ιστορία

«Χρειάζεται να μπορούμε να σκοτώσουμε 10 εκατομμύρια Ρώσους»

Polaris and Poseidon nuclear missiles (1978)

Πόσα εκατομμύρια Ρώσους θα χρειαζόταν να μπορεί να σκοτώσει το πυρηνικό οπλοστάσιο της Βρετανίας προκειμένου να αποτελεί επαρκή αποτρεπτικό παράγοντα;

Αυτό το μακάβριο ερώτημα συζητιόταν στη Βρετανική κυβέρνηση το 1978, στο πλαίσιο της ανανέωσης του πυρηνικού οπλοστασίου της.

Σύμφωνα με έγγραφο που αποχαρακτηρίστηκε πρόσφατα, ο Υπουργός Εξωτερικών των Εργατικών David Owen, πίστευε πως η δυνατότητα πραγματοποίησης χτυπήματος με αποτέλεσμα 1 εκατομμύριο νεκρούς ήταν «πάνω από επαρκής«.

Ο υπηρεσιακός παράγοντας και μετέπειτα μόνιμος Γραμματέας του Υπουργείου Άμυνας Michael Quinian, επέμενε πως μια αποτελεσματική αποτρεπτική ισχύς απαιτούσε τη δυνατότητα τουλάχιστον 10 εκατομμυρίων νεκρών.

Έγραφε χαρακτηριστικά:

«It is far from clear that they would regard less than half of 1% of their population as an unthinkable price for contemplating a conquest of western Europe. […] Still more to the point, it is far from clear that they would rate highly the probability that a country would choose incineration rather than subjugation in order to inflict a strike of such relatively modest proportions.«

Περισσότερα στο άρθρο του Rob Edwards από τη Guardian.

Σχολιάστε

Filed under Ιστορία, Πολιτική

Οι ανιστόρητες ανακρίβειες και οι ακροδεξιές πηγές του Λαζόπουλου

Ο Λάκης Λαζόπουλος σε ένα σημείο της εκπομπής του της 26ης Οκτωβρίου εκφώνησε έναν κατάλογο επιφανών αρχαίων Ελλήνων που υποτίθεται πέθαναν εξόριστοι.

Μπορεί κανείς να δει το απόσπασμα που ξεκινά στο 32:25 στο βίντεο από την ιστοσελίδα του Alpha.

Αν και είμαι συνηθισμένη στις υπερβολές και τις ανακρίβειες που ακούγονται στο Αλ Τσαντίρι, το συγκεκριμένο μου έκανε εντύπωση και είπα να το κοιτάξω. Βρήκα πως ο συγκεκριμένος κατάλογος αναπαράγεται κατά κανόνα σε ακροδεξιά μπλογκ, πχ δείτε από το olympia.gr

Θα άξιζε κανείς να ερευνήσει αν τέτοια αναφέρονται και στο βιβλίο «Ο Διωγμός των Αρίστων» του Πλεύρη.

Μπήκα λοιπόν στον κόπο να κάνω το απλούστατο που θα έπρεπε να είχε κάνει ο Λαζόπουλος και η ομάδα παραγωγής της εκπομπής του πριν σπεύσουν να αναπαράξουν αναρτήσεις ακροδεξιών blogs, να ανατρέξω δηλαδή στα αντίστοιχα λήμματα της Wikipedia.

Ας τσεκάρουμε τους ισχυρισμούς του κου Λαζόπουλου με την πραγματικότητα:

11 στις 19 αναφορές είναι επομένως ανακριβείς.

Αναρωτιέμαι αν θα επανορθώσει ο Λαζόπουλος και αν η διεύθυνση του σταθμού θα του επιστήσει την προσοχή στην ακρίβεια  όσων μεταδίδει σε εκατομμύρια συμπολίτες μας.

7 Σχόλια

Filed under Διάφορα, Ιστορία

Οι αγρότες ήταν πιο sexy από τους κυνηγούς

Οι άνθρωποι έμαθαν να καλλιεργούν τη γη κάπου στη Μέση Ανατολή πριν περίπου 10 χιλιάδες χρόνια.

Μέσα σε 6 χιλιάδες χρόνια, η γνώση αυτή είχε φτάσει και στα Βρετανικά νησιά.

Στους επιστήμονες δεν ήταν ξεκάθαρο αν η μετάδοση της γνώσης αυτής έγινε από στόμα-στόμα μετάδοση πληροφοριών σε πληθυσμούς κυνηγών-τροφοσυλλεκτών ή μέσα από μετακινήσεις πληθυσμών.

Μια πρόσφατη γενετική έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Leicester που εξέτασε την πιο διαδεδομένη σειρά καταγωγής του χρωμοσώματος Υ στην Ευρώπη, συμπέρανε πως όχι μόνο η γεωργία έφτασε στην Ευρώπη από μια ομάδα ανθρώπων που ήρθε από τη Μέση Ανατολή μέσω της σημερινής Τουρκίας, αλλά και πως εκείνοι οι γεωργοί πρέπει να είχαν εντυπωσιακές επιτυχίες με τις ιθαγενείς γυναίκες: το 80% των ευρωπαϊκών χρωμοσωμάτων Υ προέρχονται από εκείνους τους πληθυσμούς νεολιθικών γεωργών.

Διαβάστε περισσότερα από το Scientific American

Σχολιάστε

Filed under Επιστήμη, Ιστορία

Η ιστορία του Witold Pilecki, του εθελοντή του Άουσβιτς

Νέα στοιχεία από Πολωνικά αρχεία φωτίζουν περισσότερο μια από τις ηρωικότερες πράξεις κατασκοπείας κατά τη διάρκεια του Β Παγκόσμιου πολέμου.

Ο Witold Pilecki, αξωμιατικός του Πολωνικού στρατού, είναι η μοναδική περίπτωση ανθρώπου που πήγε εθελοντικά στο Άουσβιτς όπου και παρέμεινε δυόμισι χρόνια. Από εκεί διέρρευσε αναφορές, οργάνωσε πυρήνες αντίστασης και τελικά δραπέτευσε.

Πολέμησε στην εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας, πέρασε τους τελευταίους μήνες του πολέμου σε Γερμανικό στρατόπεδο αιχμαλώτων για να συλληφθεί και να βασανιστεί στη συνέχεια από την κομμουνιστική μυστική αστυνομία Urząd Bezpieczeństwa στην υπό Σοβιετική κατοχή Πολωνία. Εκτελέστηκε το 1948.

Οι αναφορές του από το Άουσβιτς ήταν καθοριστικές για να πειστούν οι Σύμμαχοι πως το Ολοκαύτωμα όντως συνέβενε.

Περισσότερα στο άρθρο των Times και στο λήμμα της Wikipedia

1 σχόλιο

Filed under Ιστορία

Ιστορία: χρήσεις και καταχρήσεις

Uses and abuses of History

«Η Ρωσία είναι η μοναδική χώρα στην οποία το παρελθόν είναι απρόβλεπτο» έλεγε το ψυχροπολεμικό αστείο.

Ακόμα κι όταν ο πολύς Lavrenti Beria εκτελέστηκε το 1953, η Σοβιετκή Εγκυκλοπαίδεια αναγκάστηκε να εξαλείψει κάθε αναφορά σε αυτόν επεκτείνοντας αναγκαστικά τα περιεχόμενα του λήμματος για τον Βερίγγειο Πορθμό (Bering Strait).

Ποιος θυμάται/γνωρίζει αλήθεια πως το Βρετανικό Υπουργικό Συμβούλιο συζήτησε στα σοβαρά το Μάιο του 1940 το ενδεχόμενο μιας ειρηνευτικής συνθήκης με το Χίτλερ με τη διαμεσολάβηση του Μουσολίνι;

Με τέτοια ζητήματα πραγματεύευεται το βιβλίο The Uses and Abuses of History της Margaret Macmillan.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει κι η ίδια, «Η μνήμη δεν είναι μόνο επλεκτική. Είναι και σφυρηλατίσιμη».

Διαβάστε μια ενδιαφέρουσα βιβλιοκριτική από τον John Gray για τον Guardian.

Σχολιάστε

Filed under Ιστορία